Το αδύνατο συμβάν της θεατρικής πράξης: ο Derrida, ο Artaud και ορισμένες θεωρίες της performance

Ερειδόμενος στις ενδελεχείς αναλύσεις των θεατρολογικών απόψεων του Αντονέν Αρτώ που παρουσιάζει ο Ζακ Ντεριντά στο «Το θέατρο της ωμότητας και ο κλοιός της παράστασης», θα επιχειρήσω να διασαφήσω τις αινιγματικές δηλώσεις του ότι ο Αρτώ παρέμεινε στο όριο της θεατρικής δυνατότητας και ότι επιθύμησε να παραγάγει και ταυτόχρονα να εκμηδενίσει τη σκηνή. Στην πρώτη ενότητα, θα παρουσιάσω ορισμένες διαστάσεις του θεάτρου της ωμότητας, έτσι όπως τις σκιαγραφεί ο Ντεριντά. Θα καταστεί σαφές πώς ο Αρτώ προκρίνει μια ριζική θεατρικότητα χωρίς μίμηση ή επανάληψη, η οποία θα μπορούσε να αποκληθεί το «συμβάν της θεατρικής πράξης». Η αμιγής παροντικότητα και η αισθητικότητα που εισηγείται ο Αρτώ έχει οδηγήσει αρκετές θεωρίες performance, από το 1960 και εξής, σε απόπειρες απλουστευτικής ιδιοποίησης του θεάτρου της ωμότητας και μετασχηματισμού του σε διακριτικό τους λάβαρο. Στη δεύτερη ενότητα, θα αναδείξω τα επιχειρήματα του Ντεριντά όσον αφορά την κατάφαση του Αρτώ στον απαραμείωτο χαρακτήρα της επανάληψης. Μια τέτοια κατάφαση μάς παραπέμπει σε μια καταγωγική περιπλοκή στην οποία το αμιγές παρόν και η αναγκαιότητα της επανάληψης διαπλέκονται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να καταστήσουν ταυτόχρονα δυνατή και αδύνατη μια αυθεντική παράσταση της ωμότητας. Θα εξηγήσω τη λογική αυτής της καταγωγικής περιπλοκής, η οποία ίσως μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ορισμένες δυσερμήνευτες φράσεις του Αρτώ όπως «είμαι ο εχθρός / του θεάτρου» ή «ο χορός / και συνεπώς το θέατρο / δεν άρχισαν ακόμα να υπάρχουν».