Mevâlî: Koşullu Erişimin Ekran-Öncesi Mekanizması

Çağdaş eleştirel teori, geç-modern öznenin yönetilme biçimini koşullu erişim, görünürlük rejimleri ve ölçünün dışsallaştırılması ekseninde tarif eder; ancak bu tarifin altında, mekanizmanın dijital teknolojinin ürünü olduğuna dair örtük bir varsayım iş görür. Bu makale, söz konusu varsayımı açık bir önermeye çevirip sınar. Weber'ci ideal-tip yöntemiyle, işleyişi için hiçbir dijital altyapıya ihtiyaç duymayan iki yapı karşılaştırmalı olarak incelenir: kutsal-patrimonyal bir cemaat formu ve seküler-organize bir mafyatik yapı. Ortak tarihsel köken paylaşmayan bu iki vakada aynı dört işleyiş dişlisinin — kullanışlılıkla ölçülen kabul, kişiye göre biçimlenen kapital devri, saik kayıtsızlığı ve çıkışın varoluşsal kapanışı — eksiksiz döndüğü gösterilir; bu bulgu, dijital-köken varsayımını geçersiz kılar. Bu zemin üzerinde makale, mekanizmanın ürettiği özne biçimini Mevâlî olarak adlandırır: güvenlik ve tanınma karşılığında ölçü kurma kapasitesini gönüllü olarak bir merkeze devreden ve çıkışı yaşanabilir bir alternatif olmaktan çıkmış özne. Kavram, iki tanımlayıcı ölçütü üzerinden Nietzsche'ci köle, Marksist proleter ve Stiegler'ci proleterleşmiş özne tiplerinden; ayrıca pastoral iktidar, alan kuramı, total kurum ve açgözlü kurum çözümlemelerinden ayrıştırılır. Dijital dolayımın mekanizmayı yaratmadığı, ancak onu yeni bir yoğunluğa, sürekliliğe ve görünmezliğe taşıdığı öne sürülür.